DE LAATSTE PLAATS 'Vrijheid in afscheid'
Afstudeerproject Ilona van Alphen
Fontys Academie voor Architectuur en Stedenbouw Tilburg
Mentor Arjen Oosterman
Docenten Pnina Avidar en Martien Jansen
Nominatie Archiprix 2002
DE LAATSTE PLAATS is een project waar alle vormen van rouw, cremeren en begraven samen komen op Kop van Zuid te Rotterdam. Het terrein is gelegen tussen de Spoorweghaven en de Laan op Zuid en heeft uitzicht over het centrum van Rotterdam, de Maas en de Erasmusbrug. De locatie biedt een stedelijke context die noodzakelijk is om de dood opnieuw een plaats in de huidige samenleving te geven. De dood als dagelijkse realiteit.
DE LAATSTE PLAATS is een plaats waar tijd en ruimte is voor verschillende manieren van rouw en afscheid nemen. Het concentreert zich op de diversiteit en individualiteit van de doodsbeleving. Het project geeft de nabestaanden en de overledenen de vrijheid om te kiezen voor een afscheid zoals ze dat zelf graag willen. Er is een plaats voor rouw, een plaats voor het nemen van afscheid en de mogelijkheid te cremeren, te begraven, uit te strooien of bij te zetten.
- plattegrond
DE LAATSTE PLAATS is geschikt voor de meest in Nederland voorkomende culturen. De gebouwen dragen deze culturen echter niet uit, maar bieden mogelijkheden aan, die de diversiteit aan rituelen en tradities kunnen verwerken.
- locatie
Het project bestaat uit een viertal onderdelen: een ROUWPLAATS, een PLAATS VAN AFSCHEID, een GALERIJ en een BEGRAAFPLAATS.
- rouwplaats
- plaats van afscheid
DE ROUWPLAATS, is een gebouw dat de nadruk legt op individualiteit en diversiteit. Het biedt plaats aan verschillende manieren van rouw, rituele wassingen en opbaren, De 20 rouwkamers en opbaarkamers zijn ruimtelijk maar ook programmatisch verschillend van elkaar, zo zijn er voorzieningen om gezamenlijk te eten, herdenkingsdiensten te houden en te overnachten. Het gebouw bestaat uit zeven bouwlagen met in het midden een groot atrium. De gevel is van gestraald glas en het interieur van het gebouw is in hout.
Het tweede gebouw is DE PLAATS VAN AFSCHEID en het biedt diverse scenario?s aan waarmee de nabestaanden op hun eigen manier afscheid kunnen nemen van de overledene. Er zijn twee aula?s en ruimtes voor samenkomst voor en na de dienst die synchroon en onafhankelijk van elkaar kunnen functioneren. Na de dienst is er keuze voor crematie, begraven, bij te zetten of uitstrooien. Het gebouw is volledig transparant met daaromheen horizontale houten lamellen die naar behoefte kunnen worden gesloten. Tijdens de diensten heeft men uitzicht over de Maas en het centrum.
- galerij
- sferen tuinkamer
Het derde onderdeel is een GALERIJ over twee verdiepingen die de twee gebouwen met elkaar verbind en die plaats biedt aan grafnissen en urnengalerijen. Deze GALERIJ omsluit het terrein en is op maaiveld volledig geopend.
Het vierde onderdeel is een BEGRAAFPLAATS, een parkachtige tuin en heeft het karakter van een vrijplaats. Er is een minimum aan regels, het is een plaats waar de individualiteit en creativiteit van de overledene en de nabestaanden gerespecteerd wordt. De BEGRAAFPLAATS bestaat uit diverse ?groene kamers? met ieder een eigen karakter waardoor men kan kiezen voor de sfeer die bij de overledene past. Voor de verstrooiing van de as kan men kiezen uit een strooiveld of een uitstrooiplateau in de Spoorweghaven. Het totale terrein ligt 1,2 meter onder maaiveld en wordt omsloten door het water van de Spoorweghaven. Het is bereikbaar door een drietal bruggen naar de ROUWPLAATS, de PLAATS VAN AFSCHEID en de BEGRAAFPLAATS.